De plaats waar je pijn voelt, is niet altijd de enige plaats die bij de klacht betrokken is
Wanneer je met schouderpijn, rugklachten of hoofdpijn bij een osteopaat komt, verwacht je misschien dat alleen het pijnlijke gebied wordt onderzocht. Toch kijkt een osteopaat tijdens het eerste consult meestal breder.
Dat betekent niet dat iedere klacht vanuit een compleet ander lichaamsdeel komt. Het betekent wel dat pijn en bewegingsbeperkingen kunnen worden beïnvloed door meerdere factoren. Daarom onderzoeken we niet alleen waar je pijn ervaart, maar ook hoe je lichaam beweegt, welke regio’s extra worden belast en of er aanwijzingen zijn waarvoor aanvullend medisch onderzoek nodig is.
Waarom onderzoeken we meer dan alleen de pijnlijke plek?
Pijn vertelt ons waar je een klacht ervaart, maar niet automatisch waardoor die klacht is ontstaan of blijft bestaan.
Een pijnlijke schouder kan bijvoorbeeld daadwerkelijk vanuit de schouder komen. Tegelijkertijd kunnen de beweeglijkheid van de nek, bovenrug en ribbenkast invloed hebben op de manier waarop je de arm gebruikt. Bij lage rugpijn kunnen ook de heupen, het bekken, de dagelijkse belasting en de manier van bewegen relevant zijn.
Daarom proberen we tijdens het onderzoek antwoord te krijgen op verschillende vragen:
- Welke beweging veroorzaakt of verergert de klacht?
- Welke structuren zijn gevoelig of minder beweeglijk?
- Beweegt de rest van het lichaam vrij?
- Zijn er compensaties ontstaan?
- Past het klachtenbeeld bij een probleem dat osteopathisch behandeld kan worden?
- Zijn er signalen die eerst door een arts beoordeeld moeten worden?
De Nederlandse Vereniging voor Osteopathie beschrijft dat een osteopathisch onderzoek na het vraaggesprek en veiligheidsonderzoek gericht is op de beweeglijkheid van het hele lichaam. Op basis van de intake en het lichamelijk onderzoek wordt vervolgens een individueel behandelplan opgesteld.
Het lichaam bestaat uit samenwerkende regio’s
Het lichaam functioneert niet als een verzameling volledig losse onderdelen. Gewrichten, spieren, bindweefsel en het zenuwstelsel werken samen om beweging mogelijk te maken.
Wanneer één regio tijdelijk minder goed beweegt, kan het lichaam een beweging soms op een andere plaats opvangen. Dat wordt compensatie genoemd.
Een voorbeeld bij schouderklachten
Om een arm volledig boven het hoofd te bewegen, is niet alleen beweging in het schoudergewricht nodig. Ook het schouderblad en de bovenrug bewegen mee.
Wanneer de bovenrug relatief stijf is, kan iemand meer beweging uit de schouder of onderrug proberen te halen. Dit bewijst niet dat de bovenrug de oorzaak van iedere schouderklacht is, maar het kan wel een relevante factor zijn.
Een voorbeeld bij lage rugpijn
Bij lopen, bukken en opstaan bewegen onder andere de heupen, het bekken en de onderrug samen. Wanneer de heupen minder beweeglijk zijn, kan de onderrug tijdens bepaalde activiteiten relatief meer worden belast.
Daarom onderzoeken we bij rugpijn soms ook de heupen, benen en bovenrug.
Een voorbeeld bij hoofdpijn
Hoofdpijn kent veel mogelijke oorzaken. Bij sommige patiënten kan spanning of verminderde beweeglijkheid rond de nek, kaak of bovenrug een rol spelen.
Omdat hoofdpijn ook een medische oorzaak kan hebben, kijken we niet alleen naar bewegingsbeperkingen. We vragen ook naar het ontstaan, de duur, de ernst en eventuele bijkomende symptomen.
Wat bedoelen we met compensatie?
Een compensatie is een aanpassing waarmee het lichaam probeert een beweging of activiteit toch uit te voeren.
Dit is niet automatisch een probleem. Het lichaam past zich voortdurend aan en kan kleine beperkingen vaak goed opvangen. Klachten kunnen ontstaan wanneer de belasting langdurig hoog is, het herstel onvoldoende is of meerdere factoren tegelijk aanwezig zijn.
Denk bijvoorbeeld aan:
- langdurig zitten achter een computer
- een eenzijdige werkhouding
- intensief sporten
- herstel na een operatie of ongeval
- tijdelijk anders lopen door een enkel- of knieblessure
- onvoldoende slaap of herstel
- stress en verhoogde spierspanning.
Tijdens het onderzoek proberen we te bepalen welke bevindingen daadwerkelijk relevant zijn voor jouw klacht. Niet iedere asymmetrie, stijfheid of houdingsafwijking hoeft behandeld te worden.
We kijken niet alleen naar structuur, maar ook naar functie
Een scan of röntgenfoto laat vooral anatomische structuren zien. Een lichamelijk onderzoek geeft aanvullende informatie over hoe iemand op dat moment beweegt en functioneert.
We kunnen bijvoorbeeld onderzoeken:
- hoeveel beweging een gewricht heeft
- of een beweging pijn veroorzaakt
- hoe verschillende lichaamsregio’s samenwerken
- of er verschil bestaat tussen links en rechts
- hoe spieren reageren op belasting
- of bepaalde bewegingen gespannen of onzeker worden uitgevoerd
- of neurologisch onderzoek nodig is.
De uitkomst van het onderzoek wordt altijd gecombineerd met het verhaal van de patiënt. Een lichamelijke bevinding is op zichzelf niet automatisch de verklaring voor een klacht.
Professionele osteopathische standaarden benadrukken dat het onderzoek moet aansluiten bij de klachten en medische voorgeschiedenis van de patiënt. De werkdiagnose en het behandelplan behoren daarnaast gebaseerd te zijn op klinische bevindingen, beschikbare kennis en de voorkeuren van de patiënt.
Het vraaggesprek is onderdeel van het onderzoek
Het onderzoek begint niet pas wanneer iemand op de behandeltafel ligt. Eerst bespreken we uitgebreid de klacht en de algemene gezondheid.
We vragen onder andere naar:
- het ontstaan en verloop van de klachten
- factoren die de klachten verbeteren of verergeren
- eerdere blessures en ongevallen
- operaties en medische aandoeningen
- medicijngebruik
- sport, werk en dagelijkse belasting
- slaap en herstel
- eerder uitgevoerd medisch onderzoek
- eventuele andere lichamelijke symptomen.
Deze informatie helpt om te bepalen welke onderzoeken nodig zijn en of osteopathie op dat moment passend en veilig is.
Waarom vragen we naar klachten buiten het bewegingsapparaat?
Een osteopaat stelt soms vragen die op het eerste gezicht weinig met rug-, nek- of schouderpijn te maken lijken te hebben.
Dat doen we niet om automatisch alle klachten met elkaar te verbinden. De informatie kan nodig zijn om:
- een completer beeld van de gezondheid te krijgen
- mogelijke contra-indicaties te herkennen
- bijwerkingen of invloeden van medicatie mee te nemen
- te bepalen of verwijzing naar een arts nodig is
- de behandeling veilig aan te passen.
Veiligheid staat voorop
Een breed onderzoek heeft niet alleen als doel om mogelijke bewegingsbeperkingen te vinden. Het is ook bedoeld om klachten te herkennen die niet binnen het werkgebied van de osteopaat vallen.
Afhankelijk van de klacht kan de osteopaat bijvoorbeeld de bloeddruk, spierkracht, reflexen, gevoeligheid of specifieke orthopedische en neurologische testen controleren.
Wanneer het klachtenbeeld niet duidelijk is, de symptomen niet passen bij een onschuldige bewegingsklacht of er alarmsignalen aanwezig zijn, kan eerst beoordeling door een arts nodig zijn.
Professionele standaarden vereisen dat een osteopaat relevante medische aandoeningen herkent, binnen de eigen deskundigheid werkt en zo nodig samenwerkt met of verwijst naar een andere zorgverlener.
Wanneer verwijzen we naar een arts?
Een osteopaat behandelt niet automatisch iedere patiënt die een afspraak maakt.
Medische beoordeling kan bijvoorbeeld nodig zijn bij:
- plotseling of progressief krachtsverlies
- verlies van gevoel
- problemen met lopen of coördinatie
- verlies van controle over blaas of darmen
- koorts in combinatie met hevige rug- of nekpijn
- onverklaard gewichtsverlies
- pijn na een ernstig ongeval
- plotselinge, zeer hevige hoofdpijn
- pijn op de borst of ernstige benauwdheid
- klachten die snel verergeren
- verdenking op een infectie, breuk of andere onderliggende aandoening.
Deze symptomen betekenen niet altijd dat er iets ernstigs aan de hand is, maar kunnen wel reden zijn voor aanvullend onderzoek voordat een osteopathische behandeling wordt gestart.
Wordt bij iedere patiënt precies hetzelfde onderzocht?
Nee. Een onderzoek van het hele lichaam betekent niet dat iedere patiënt exact dezelfde serie testen krijgt.
Het onderzoek wordt afgestemd op:
- de soort klacht
- de leeftijd en belastbaarheid
- de medische voorgeschiedenis
- het ontstaansmoment
- eerdere operaties of ongelukken
- de bevindingen tijdens de intake
- eventuele contra-indicaties.
Bij iemand met een recente enkelblessure ligt het accent anders dan bij iemand met terugkerende hoofdpijn of langdurige lage rugklachten.
Het onderzoek kan tijdens het consult bovendien worden aangepast wanneer nieuwe informatie naar voren komt.
Betekent een gevonden bewegingsbeperking dat dit de oorzaak is?
Niet automatisch.
Het is normaal dat mensen links en rechts iets verschillend bewegen. Ook kunnen er minder beweeglijke gebieden aanwezig zijn zonder dat deze klachten veroorzaken.
Daarom beoordelen we een bevinding altijd in samenhang met:
- het klachtenverhaal
- de beweging die de pijn oproept
- andere lichamelijke testen
- de medische voorgeschiedenis
- de reactie op belasting
- het verwachte verloop van de klacht.
Een osteopathische werkdiagnose is dus geen eenvoudige opsomming van alle stijve of asymmetrische gebieden. We proberen te bepalen welke bevindingen klinisch relevant zijn en welke waarschijnlijk niet.
Waarom behandelen we soms een andere regio dan waar de pijn zit?
Soms blijkt uit het onderzoek dat een aangrenzende regio invloed heeft op de pijnlijke beweging.
Bijvoorbeeld:
- bij schouderklachten kan ook de bovenrug worden behandeld
- bij lage rugpijn kunnen de heupen worden meegenomen
- bij pijn tussen de schouderbladen kan de ribbenkast relevant zijn
- bij kaakklachten kunnen nek en bovenrug worden onderzocht
- bij knieklachten kan ook naar enkel- en heupfunctie worden gekeken.
De osteopaat hoort uit te leggen waarom een bepaalde regio wordt onderzocht of behandeld. Je mag altijd vragen wat het doel van een techniek is en kunt op ieder moment aangeven dat je een onderzoek of behandeling niet prettig vindt.
Een breed onderzoek leidt tot een individuele behandeling
Omdat klachten, medische voorgeschiedenis en belastbaarheid per persoon verschillen, bestaat er geen standaardbehandeling die voor iedereen hetzelfde is.
Na het onderzoek bespreken we:
- welke bevindingen mogelijk relevant zijn
- welke behandeling wordt voorgesteld
- wat het doel van de behandeling is
- welke technieken wel of niet geschikt zijn
- wat je zelf kunt doen
- wanneer evaluatie nodig is
- wanneer andere zorg of aanvullend onderzoek verstandiger is.
De behandeling wordt vervolgens aangepast aan jouw situatie en reactie.
Waarom kijken we bij OsteoHolland naar het hele lichaam?
Bij OsteoHolland willen we niet alleen weten waar je pijn hebt, maar ook begrijpen tijdens welke activiteiten de klacht ontstaat en welke factoren mogelijk bijdragen.
Daarom combineren we:
- een uitgebreide medische intake
- een veiligheidsonderzoek
- onderzoek van de pijnlijke regio
- onderzoek van relevante aangrenzende lichaamsregio’s
- beoordeling van houding en beweging
- bespreking van dagelijkse belasting en herstel.
Dit brede onderzoek helpt ons om een onderbouwd en persoonlijk behandelplan op te stellen. Wanneer osteopathie niet passend is, bespreken we of medisch onderzoek of een andere zorgverlener nodig is.
Conclusie: de klacht staat centraal, maar we kijken breder
Tijdens een osteopathisch onderzoek kijken we naar het hele lichaam omdat lichaamsregio’s tijdens bewegen samenwerken en klachten door verschillende factoren beïnvloed kunnen worden.
Dat betekent niet dat iedere klacht ergens anders vandaan komt. De pijnlijke plaats blijft een belangrijk onderdeel van het onderzoek. Door ook de medische voorgeschiedenis, aangrenzende regio’s, compensaties en dagelijkse belasting mee te nemen, ontstaat een vollediger beeld.
Een breed onderzoek helpt bovendien om te bepalen of osteopathie veilig en passend is.
