‍

Pijn rond het stuitje

Pijn aan of rond het stuitje wordt ook wel coccygodynie genoemd. De pijn zit meestal helemaal onderaan de wervelkolom, tussen de billen. Sommige mensen voelen vooral pijn tijdens het zitten. Bij anderen ontstaat de klacht juist wanneer zij vanuit een stoel opstaan, achterover leunen of langere tijd op een harde ondergrond zitten. Stuitpijn kan plotseling ontstaan, bijvoorbeeld na een val. De klachten kunnen zich ook geleidelijk ontwikkelen zonder dat er één duidelijk moment aan te wijzen is. Omdat verschillende spieren, gewrichten en bindweefselstructuren rondom het bekken samenwerken, is het belangrijk om niet alleen naar het stuitje zelf te kijken.

Waar bevindt het stuitje zich?

Het stuitje wordt anatomisch het coccyx genoemd. Het vormt het onderste gedeelte van de wervelkolom en bestaat meestal uit een aantal kleine met elkaar verbonden werveltjes. Het stuitje maakt verbinding met het heiligbeen, het sacrum. Rond het stuitje hechten verschillende structuren aan, waaronder spieren en banden die betrokken zijn bij de stabiliteit van het bekken en de bekkenbodem. Daardoor kan pijn in dit gebied samenhangen met meer dan alleen het bot zelf.

Hoe voelt stuitpijn?

De klachten kunnen per persoon behoorlijk verschillen. Veel mensen beschrijven een zeurende of scherpe pijn precies op het onderste punt van de wervelkolom. Soms straalt de pijn iets uit naar de bilregio of het bekken. Kenmerkend is vaak dat de pijn toeneemt tijdens zitten. Vooral achterover leunen kan onaangenaam zijn doordat er meer druk op het stuitje komt. Ook opstaan vanuit een stoel kan gevoelig zijn.

Veelvoorkomende oorzaken van pijn rond het stuitje

1. Een val op het stuitje

Een directe val op de billen is een bekende oorzaak. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens: schaatsen, fietsen, sporten, uitglijden of een val van de trap. Na zo'n trauma kunnen het stuitje en de omliggende weefsels geïrriteerd raken. Soms blijven klachten langere tijd aanwezig, ook nadat de oorspronkelijke kneuzing grotendeels is hersteld.

2. Langdurig zitten

Lang zitten kan de druk op het stuitje verhogen. Dat geldt vooral wanneer iemand veel achterovergezakt zit of langdurig op een harde ondergrond zit. Mensen met zittend werk kunnen daardoor merken dat de klachten gedurende de dag steeds verder toenemen. Het probleem is niet altijd dat iemand een "verkeerde houding" heeft. Vaak speelt vooral het langdurig aanhouden van dezelfde houding een rol. Regelmatig veranderen van positie kan daarom belangrijk zijn.

3. Zwangerschap en bevalling

Tijdens zwangerschap en bevalling verandert de belasting van het bekken. Tijdens een vaginale bevalling kan het stuitje bovendien tijdelijk naar achteren bewegen om ruimte te maken voor de geboorte. Bij sommige vrouwen ontstaan daarna klachten rond het stuitje. Dit kan samengaan met klachten van de bekkenbodem, het bekken of de lage rug.

4. Bekkenbodemspieren

Verschillende spieren van de bekkenbodem hebben een anatomische relatie met het stuitje. Wanneer deze spieren langdurig veel spanning vasthouden, kan dit mogelijk bijdragen aan pijn rond het gebied. Andersom kan langdurige pijn rondom het stuitje er ook voor zorgen dat iemand onbewust meer spanning gaat vasthouden.Daarom kan het bij sommige patiënten relevant zijn om ook naar de functie van de bekkenbodem te kijken.

5. Lage rug en bekken

Het stuitje functioneert als onderdeel van het gehele bekkengebied. Bewegingsbeperkingen of klachten in het sacrum, de lage rug, heupen of het bekken kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn. Dat betekent niet automatisch dat een blokkade in de rug de stuitpijn veroorzaakt. Tijdens onderzoek wordt juist gekeken welke structuren daadwerkelijk gevoelig of beperkt zijn en of deze samenhangen met de klacht.

6. Verandering in lichaamsgewicht

Zowel sterk gewichtsverlies als gewichtstoename kan de manier waarop iemand zit veranderen. Bij fors gewichtsverlies is er bijvoorbeeld minder zachte weefselmassa rondom het stuitje aanwezig. Hierdoor kan tijdens zitten relatief meer druk op het gebied ontstaan.

Waarom doet het vooral pijn tijdens zitten?

Wanneer je zit, wordt een deel van het lichaamsgewicht gedragen door het bekken en de zitbotten. Wanneer je verder naar achteren leunt, kan de druk richting het stuitje toenemen. Als het stuitje of de omliggende structuren gevoelig zijn, kan deze druk de pijn versterken. Daarom merken sommige mensen dat rechtop zitten beter gaat dan onderuitgezakt zitten.

Waarom doet opstaan uit een stoel pijn?

Tijdens het opstaan verandert de positie van het bekken en de spanning van verschillende spieren en banden rondom het stuitje. Bij een geïrriteerd gebied kan juist deze overgang van zitten naar staan pijnlijk zijn. Dit is een klacht die relatief vaak wordt beschreven bij coccygodynie.

Kan stuitpijn vanzelf overgaan?

Dat is mogelijk. Na een kneuzing of tijdelijke overbelasting kunnen de klachten geleidelijk afnemen. Soms duurt herstel echter langer dan verwacht, vooral wanneer het gebied tijdens zitten steeds opnieuw wordt belast. Wanneer de pijn na enkele weken nauwelijks afneemt, steeds terugkomt of juist erger wordt, is het verstandig om de klacht te laten beoordelen.

Wat kun je zelf doen bij stuitpijn?

Bij milde klachten kan het helpen om de druk op het stuitje tijdelijk te verminderen. Probeer regelmatig van houding te veranderen en voorkom dat je uren achter elkaar blijft zitten. Een speciaal zitkussen met uitsparing aan de achterzijde kan bij sommige mensen comfortabeler zijn. Rustig blijven bewegen is meestal wenselijk. Volledige bedrust is bij gewone musculoskeletale klachten doorgaans niet nodig. Ook kan het zinvol zijn om tijdelijk activiteiten te verminderen die de pijn duidelijk verergeren.

Is een zitkussen nuttig?

Een stuitkussen kan de directe druk op het pijnlijke gebied verminderen. Vaak wordt een kussen gebruikt waarbij aan de achterzijde een uitsparing zit. Dit kan vooral prettig zijn tijdens langere autoritten, kantoorwerk of andere activiteiten waarbij langdurig zitten moeilijk te vermijden is. Een kussen behandelt echter niet noodzakelijk de onderliggende oorzaak. Bij aanhoudende klachten blijft onderzoek daarom belangrijk.

Wat onderzoekt een osteopaat bij pijn rond het stuitje?

Bij OsteoHolland kijken we niet alleen naar het punt waar de pijn wordt gevoeld. Tijdens het eerste consult bespreken we hoe de klacht is ontstaan, wanneer de pijn optreedt en welke activiteiten invloed hebben. Daarbij kan onder andere worden gekeken naar het stuitje en sacrum, het bekken, de lage rug, de heupen, omliggende spieren, mobiliteit van het bekken en de manier waarop iemand beweegt en zit. Ook zwangerschap, bevalling, eerdere vallen en andere blessures kunnen relevant zijn. Het doel van het onderzoek is om te bepalen welke factoren mogelijk bijdragen aan de klachten.

Kan osteopathie helpen bij stuitpijn?

Dat hangt sterk af van de oorzaak. Wanneer de klachten samenhangen met het bewegingsapparaat kan een osteopaat onderzoeken of de mobiliteit van omliggende structuren mogelijk een rol speelt. Afhankelijk van de bevindingen kan een behandeling gericht zijn op het bekken, de lage rug, heupen, sacrum, omliggende spieren en bindweefsel. Bij klachten die sterk samenhangen met de bekkenbodem kan samenwerking met een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut zinvol zijn. Wanneer er aanwijzingen zijn voor een andere medische oorzaak wordt geadviseerd om contact op te nemen met een huisarts of specialist.

Osteopathie of fysiotherapie bij stuitpijn?

Beide disciplines kunnen een rol hebben. Fysiotherapie kan bijvoorbeeld gericht worden ingezet bij oefeningen, spierkracht, belastbaarheid en bewegingsgedrag. Bekkenfysiotherapie is specifiek relevant wanneer de bekkenbodem duidelijk betrokken is. Een osteopaat kijkt breder naar de mobiliteit en samenhang tussen stuitje, sacrum, bekken, heupen en lage rug.

Welke aanpak het meest passend is, hangt af van de individuele klacht.

Wanneer moet je met stuitpijn naar de huisarts?

De meeste stuitklachten hebben een musculoskeletale oorzaak, maar medische beoordeling is verstandig bij bepaalde signalen.

Neem contact op met een huisarts bij bijvoorbeeld:

• ernstige pijn na een harde val of ander trauma
• toenemende pijn zonder duidelijke aanleiding
• koorts of ernstig ziek gevoel
• onverklaarbaar gewichtsverlies
• gevoelsverlies rond het zitvlak of de geslachtsorganen
• problemen met plassen of ontlasting
• duidelijk krachtsverlies in de benen
• pijn die 's nachts steeds erger wordt
• een zwelling, roodheid of wond rond het stuitje
• klachten die langdurig blijven bestaan zonder verbetering

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt stuitpijn?

Dat verschilt sterk. Een lichte kneuzing kan binnen enkele weken verbeteren. Bij langdurige irritatie kunnen klachten maanden aanhouden.

Kun je je stuitje breken?

Dat is mogelijk, maar relatief weinig stuitklachten worden veroorzaakt door een daadwerkelijke breuk. Na een stevig trauma kan medische beoordeling noodzakelijk zijn.

Kan stuitpijn door de bekkenbodem komen?

De bekkenbodem en het stuitje zijn anatomisch met elkaar verbonden. Verhoogde spierspanning kan daarom bij sommige mensen onderdeel zijn van het klachtenbeeld.

Kan een verkeerde zithouding stuitpijn veroorzaken?

Langdurige druk op het stuitje kan klachten uitlokken of onderhouden. Het gaat vaak minder om één "verkeerde" houding en meer om te lang in dezelfde positie zitten.

Kan stuitpijn ontstaan na een bevalling?

Ja. Tijdens een bevalling komt er aanzienlijke belasting op het bekken en kan ook het stuitje betrokken zijn.

Helpt bewegen bij stuitpijn?

Rustige beweging kan vaak gewoon worden voortgezet. Activiteiten die duidelijk veel pijn veroorzaken kunnen tijdelijk worden aangepast.

‍