‍

Pijn in de bil met uitstraling naar het been

Pijn in de bil die doorloopt naar het been wordt vaak direct ischias genoemd. Toch is niet iedere uitstralende pijn automatisch een zenuwprobleem.

Klachten kunnen bijvoorbeeld samenhangen met:

• de lage rug
• een zenuwwortel
• spieren rondom de bil
• de piriformis
• het SI-gewricht
• de heup
• omliggende spieren en bindweefsel

Daarom is het belangrijk om eerst goed te onderzoeken waar de pijn waarschijnlijk vandaan komt.

Wat is ischias?

Met ischias wordt doorgaans pijn bedoeld die samenhangt met irritatie of compressie van de nervus ischiadicus of een zenuwwortel die hieraan bijdraagt. De nervus ischiadicus is de grootste zenuw van het lichaam en loopt vanuit de lage rug via de bil naar het been. Bij echte zenuwirritatie kan de pijn uitstralen vanuit de rug of bil naar het bovenbeen, onderbeen of zelfs de voet.

Mogelijke bijkomende klachten zijn:

• tintelingen
• een doof gevoel
• brandende of elektrische pijn
• krachtsverlies
• verandering van reflexen

Sciatica ontstaat vaak door prikkeling van een zenuwwortel in de lage rug, bijvoorbeeld door een tussenwervelschijfprobleem of andere vernauwing rondom de zenuw.

Wat is de piriformis?

De piriformis is een kleine spier diep in de bil. Deze spier loopt van het heiligbeen naar de bovenzijde van het dijbeen en helpt onder andere bij beweging en stabiliteit van de heup. De nervus ischiadicus loopt bij de meeste mensen onder deze spier door. Wanneer het gebied rondom de piriformis geïrriteerd is, kunnen klachten ontstaan in de bil en soms ook richting het been.

Wat is het piriformissyndroom?

Met het piriformissyndroom wordt een klachtenbeeld bedoeld waarbij de nervus ischiadicus vermoedelijk in de diepe bilregio wordt geïrriteerd.

Typische klachten kunnen zijn:

• diepe pijn in één bil
• pijn die erger wordt tijdens lang zitten
• gevoeligheid in de bil
• pijn bij bepaalde heupbewegingen
• uitstraling naar de achterkant van het bovenbeen

Het is belangrijk om te weten dat het piriformissyndroom lastig met zekerheid vast te stellen is. De klachten kunnen sterk lijken op zenuwirritatie vanuit de lage rug. Daarom is alleen de locatie van de pijn onvoldoende om onderscheid te maken.

Hoe weet je of de pijn uit de rug komt?

Wanneer een zenuwwortel in de lage rug geïrriteerd raakt, kan de pijn juist op een andere plek worden gevoeld.

De rug zelf hoeft daarbij niet altijd veel pijn te doen.

Signalen die meer bij zenuwirritatie vanuit de rug kunnen passen zijn:

• pijn die onder de knie doorloopt
• tintelingen of gevoelsverandering
• brandende of elektrische pijn
• krachtsverlies
• klachten die veranderen bij bewegen van de rug
• klachten bij hoesten, niezen of persen

Tijdens een onderzoek wordt daarom niet alleen naar de bil gekeken, maar ook naar de lage rug en neurologische functie.

Kan de piriformis ook uitstralende pijn geven?

Ja, dat is mogelijk. Spieren kunnen pijn op enige afstand van de spier zelf laten voelen. Daarnaast loopt de grote beenzenuw anatomisch dicht langs de piriformis. Daarom kan irritatie in de diepe bilregio soms klachten veroorzaken die sterk op ischias lijken. Toch betekent pijn rond de piriformis niet automatisch dat de zenuw daadwerkelijk wordt bekneld. Dat onderscheid is belangrijk.

Verschil tussen piriformisklachten en ischias

Er bestaat geen simpele thuistest waarmee dit altijd betrouwbaar te onderscheiden is. Toch kunnen bepaalde kenmerken richting geven. Bij klachten die vooral rond de piriformis lijken te zitten is de pijn vaak diep in de bil aanwezig en kan lang zitten duidelijk vervelend zijn. Bij zenuwirritatie vanuit de rug zijn neurologische symptomen zoals tintelingen, gevoelsverlies of krachtsverlies belangrijker. Ook uitstraling tot in het onderbeen of de voet maakt een zenuwcomponent waarschijnlijker. Een lichamelijk onderzoek blijft nodig om dit goed te beoordelen.

Kan het SI-gewricht een rol spelen?

De sacro-iliacale gewrichten bevinden zich tussen het heiligbeen en het bekken.

Klachten in dit gebied kunnen pijn veroorzaken rond:

• de onderrug
• één zijde van het bekken
• de bil

Soms kan de pijn ook wat richting het bovenbeen uitstralen. Uitstraling vanuit het SI-gebied geeft echter meestal niet hetzelfde neurologische patroon als een geïrriteerde zenuwwortel.

Kan de heup pijn in de bil veroorzaken?

Ja. Problemen rondom de heup kunnen soms voornamelijk aan de achterkant of zijkant van de bil worden gevoeld.Tijdens osteopathisch onderzoek kan daarom ook worden gekeken naar de mobiliteit van de heup en omliggende spieren. Dat is vooral relevant wanneer de klachten veranderen bij wandelen, traplopen of bepaalde heupbewegingen.

Waarom wordt de pijn erger tijdens zitten?

Tijdens zitten verandert de positie van de heup en ontstaat langdurige druk op de bilregio. Bij sommige mensen maakt dit piriformisgerelateerde klachten duidelijker. Maar ook zenuwklachten vanuit de lage rug kunnen tijdens langdurig zitten toenemen. Daarom is het feit dat zitten pijn veroorzaakt niet voldoende om de piriformis als oorzaak aan te wijzen.

Wat kun je zelf doen?

Wanneer er geen alarmsignalen aanwezig zijn, is het meestal verstandig om in beweging te blijven. NICE adviseert bij lage rugpijn met of zonder sciatica om normale activiteiten zo veel mogelijk voort te zetten en passende zelfmanagementadviezen te geven.

Je kunt bijvoorbeeld proberen om:

• regelmatig van houding te wisselen
• langdurig zitten te onderbreken
• rustig te blijven wandelen
• zware belasting tijdelijk aan te passen
• te observeren welke bewegingen de klachten beïnvloeden

Volledige rust is meestal niet noodzakelijk.

Helpt rekken van de piriformis?

Een rek van de bilregio kan bij sommige mensen tijdelijk prettig aanvoelen. Maar wanneer de pijn daadwerkelijk door een zenuwwortel wordt veroorzaakt, lost rekken van de piriformis de onderliggende oorzaak niet op. Bovendien kan agressief rekken bij zenuwirritatie soms juist extra klachten geven. Daarom is het verstandig om bij duidelijke uitstraling eerst te onderzoeken waar de klacht vandaan komt.

Wat onderzoekt een osteopaat?

Bij OsteoHolland kijken we niet alleen naar de plek waar je de pijn voelt.

Tijdens een consult kan onder andere worden gekeken naar:

• de lage rug
• het bekken
• het SI-gewricht
• de heup
• de bilspieren
• de piriformis
• mobiliteit van omliggende gewrichten
• neurologische kenmerken zoals kracht, gevoel en uitstraling
• bewegingen die de klacht uitlokken of verminderen

Het doel is om te onderscheiden of de klacht waarschijnlijk vooral musculoskeletaal is of dat er aanwijzingen zijn voor zenuwirritatie.

Kan osteopathie helpen?

Bij musculoskeletale klachten kan manuele behandeling onderdeel zijn van een bredere aanpak. Richtlijnen voor lage rugpijn en sciatica noemen mobilisatie en andere manuele technieken als mogelijke onderdelen van behandeling, bij voorkeur gecombineerd met actief bewegen en oefening.

Binnen osteopathie kan, afhankelijk van de bevindingen, aandacht worden besteed aan:

• mobiliteit van de lage rug
• het bekken
• de heup
• omliggende spieren
• bindweefsel
• beweging van de bilregio

Het doel is om factoren te behandelen die mogelijk bijdragen aan de klacht en om normale beweging te ondersteunen.

Wanneer is osteopathie passend?

Osteopathisch onderzoek kan bijvoorbeeld zinvol zijn wanneer:

• de klachten al enige tijd bestaan
• de pijn vooral samenhangt met bewegen of houding
• je last hebt van de bil en lage rug
• zitten de klachten duidelijk beïnvloedt
• er geen duidelijke medische oorzaak is vastgesteld
• de klachten terugkomen
• je wilt laten beoordelen of bewegingsbeperkingen rond rug, bekken of heup meespelen

Wanneer moet je naar de huisarts?

Bij nieuwe zenuwklachten is het belangrijk om op alarmsignalen te letten.

Neem snel contact op met een arts wanneer je bijvoorbeeld:

• toenemend krachtsverlies in het been krijgt
• plotseling problemen krijgt met plassen of ontlasting
• gevoelsverlies rond het zitvlak of de geslachtsorganen ervaart
• ernstige of snel toenemende neurologische klachten hebt
• koorts of ernstig ziek gevoel hebt
• klachten krijgt na een ernstig trauma
• onverklaarbaar gewichtsverlies hebt

Nieuwe problemen met blaas- of darmfunctie in combinatie met neurologische klachten zijn een belangrijke reden voor snelle medische beoordeling. Nice

Is een MRI altijd nodig?

Nee. Bij lage rugpijn en sciatica wordt beeldvorming in een niet-specialistische setting niet routinematig aanbevolen. Een MRI is vooral zinvol wanneer de uitslag waarschijnlijk invloed heeft op het verdere behandelbeleid. Een goed lichamelijk onderzoek is daarom vaak de eerste stap.

Veelgestelde vragen

Is pijn in de bil altijd ischias?

Nee. Bilpijn kan ontstaan vanuit spieren, gewrichten, de heup, het bekken of zenuwen.

Hoe voelt zenuwpijn?

Zenuwpijn wordt vaak beschreven als brandend, elektrisch, scherp of schietend. Tintelingen en gevoelsveranderingen kunnen erbij voorkomen.

Kan piriformispijn tot in de voet uitstralen?

Dat kan, maar duidelijke uitstraling tot in de voet maakt het extra belangrijk om ook zenuwirritatie vanuit de lage rug te onderzoeken.

Kan osteopathie helpen bij ischias?

Bij klachten waarbij musculoskeletale factoren meespelen kan osteopathische behandeling onderdeel zijn van de aanpak. Bij duidelijke neurologische uitval of alarmsignalen is medische beoordeling noodzakelijk.

Waarom heb ik alleen bilpijn en geen rugpijn?

Een probleem vanuit de lage rug kan soms vooral op afstand worden gevoeld. Het ontbreken van rugpijn sluit zenuwirritatie vanuit de rug daarom niet volledig uit.

‍