‍

Pijn aan de buitenkant van de knie

Heb je pijn aan de buitenzijde van je knie tijdens het wandelen, hardlopen of fietsen? Voel je een stekende of zeurende pijn wanneer je de knie buigt? Of ontstaan de klachten pas nadat je langere tijd hebt bewogen? Pijn aan de buitenkant van de knie kan verschillende oorzaken hebben. Soms ontstaat de klacht na een duidelijke overbelasting, bijvoorbeeld door ineens meer te sporten. In andere gevallen ontwikkelen de klachten zich geleidelijk en is er geen duidelijk moment waarop het probleem is begonnen. De plek waar je pijn voelt vertelt bovendien niet altijd precies welke structuur verantwoordelijk is. Daarom is het belangrijk om bij aanhoudende klachten niet alleen naar de knie zelf te kijken, maar ook naar de manier waarop de heup, enkel en het gehele been functioneren.

Welke structuren zitten aan de buitenkant van de knie?

Aan de buitenzijde van de knie bevinden zich verschillende spieren, pezen, gewrichtsbanden en andere structuren.

Daaronder vallen onder andere:

• de iliotibiale band
• de laterale gewrichtsband
• de buitenste meniscus
• de pees van de biceps femoris
• de laterale zijde van het dijbeen
• het bovenste tibiofibulaire gewricht
• omliggende spieren en bindweefsel

Hierdoor kan pijn aan de buitenkant van de knie verschillende oorzaken hebben.

Veelvoorkomende oorzaken van pijn aan de buitenkant van de knie

1. Iliotibiale bandsyndroom

Een bekende oorzaak van pijn aan de buitenkant van de knie is het iliotibiale bandsyndroom, vaak afgekort tot ITBS. De iliotibiale band is een sterke bindweefselstructuur die langs de buitenzijde van het bovenbeen loopt en ter hoogte van de knie aanhecht. ITBS wordt vooral gezien bij activiteiten waarbij de knie herhaaldelijk wordt gebogen en gestrekt, zoals:

• hardlopen
• fietsen
• lange wandelingen
• bergafwaarts lopen

De klachten zitten meestal rond de buitenzijde van de knie en kunnen tijdens inspanning steeds duidelijker worden. ITBS is een veelvoorkomende overbelastingsklacht bij hardlopers. Behandeling bestaat doorgaans uit aanpassing van de belasting en een geleidelijke terugkeer naar activiteit.

2. Te snelle opbouw van sportbelasting

Een van de belangrijkste factoren bij veel knieklachten is een verschil tussen belasting en belastbaarheid.

Klachten kunnen bijvoorbeeld ontstaan wanneer je:

• ineens veel meer kilometers loopt
• vaker bent gaan sporten
• heuveltraining hebt toegevoegd
• zwaarder bent gaan trainen
• na een pauze direct op het oude niveau begint
• onvoldoende herstelt tussen trainingen

Het lichaam heeft tijd nodig om zich aan een hogere belasting aan te passen. Dat betekent niet dat beweging slecht is voor de knie. Juist een geleidelijke opbouw is meestal belangrijk.

3. Problemen vanuit de heup

De knie functioneert niet los van de rest van het been. Tijdens lopen, rennen en springen beïnvloeden onder andere de spieren rond de heup hoe het bovenbeen en de knie bewegen. Verminderde kracht of controle van de heupspieren kan daardoor bij sommige mensen bijdragen aan een veranderde belasting van de knie. Dat betekent niet dat zwakke heupspieren automatisch de oorzaak zijn van iedere knieklacht. Het is één van de factoren die tijdens onderzoek kan worden meegenomen.

4. Irritatie van een pees

Aan de buitenzijde van de knie bevinden zich verschillende peesaanhechtingen. Een voorbeeld is de pees van de musculus biceps femoris, een van de hamstrings. Herhaalde belasting kan ervoor zorgen dat een pees gevoelig wordt. Peesklachten ontwikkelen zich vaak geleidelijk en kunnen vooral merkbaar zijn tijdens beweging, krachttraining of sport.

5. Buitenste meniscus

De meniscus bestaat uit kraakbeenachtige structuren tussen het bovenbeen en onderbeen. De buitenste meniscus wordt de laterale meniscus genoemd. Problemen met de meniscus kunnen onder andere ontstaan na een draaibeweging of trauma, maar veranderingen van de meniscus komen ook voor zonder duidelijke blessure.

Mogelijke klachten kunnen zijn:

• pijn in de gewrichtsspleet
• zwelling
• pijn bij draaien
• een gevoel van blokkeren of haken
• moeite met volledig buigen of strekken

Een meniscusafwijking op een MRI betekent overigens niet automatisch dat deze ook de oorzaak van de pijn is. Structurele veranderingen kunnen ook voorkomen bij mensen zonder klachten.

6. Laterale knieband

Aan de buitenzijde van de knie bevindt zich de laterale collaterale band, ook wel LCL genoemd. Deze band helpt de knie te stabiliseren. Een blessure van deze structuur ontstaat meestal na een duidelijke kracht of verdraaiing van de knie. Dit past daardoor minder goed bij klachten die langzaam ontstaan zonder trauma.

Waarom krijg je pijn aan de buitenkant van de knie tijdens hardlopen?

Hardlopen bestaat uit duizenden herhalingen van vrijwel dezelfde beweging. Wanneer je trainingsbelasting sneller stijgt dan je lichaam zich kan aanpassen, kunnen structuren rondom de knie geïrriteerd raken. Bij hardlopers met pijn aan de buitenzijde van de knie wordt vaak gedacht aan ITBS.

Factoren die mogelijk een rol kunnen spelen zijn:

• plotseling meer kilometers lopen
• veel heuvelafwaarts lopen
• weinig hersteltijd
• veranderingen van looptechniek
• verminderde spierkracht
• eerdere blessures

Het is meestal niet één enkele factor die de klacht veroorzaakt.

Waarom kan fietsen pijn aan de buitenkant van de knie veroorzaken?

Ook tijdens fietsen wordt de knie voortdurend gebogen en gestrekt. Wanneer iemand ineens veel meer kilometers fietst, een hogere weerstand gebruikt of bijvoorbeeld de positie op de fiets verandert, kan de belasting rondom de knie toenemen. Bij terugkerende klachten kan het daarom ook zinvol zijn om te kijken naar:

• zadelhoogte
• positie van de voet
• schoenplaatjes
• trainingsvolume
• weerstand en cadans

Kan pijn aan de buitenkant van de knie vanuit de rug komen?

Soms kan pijn rondom de knie mede beïnvloed worden door zenuwen vanuit de onderrug.

Dat is echter niet de meest voorkomende oorzaak van geïsoleerde pijn aan de buitenkant van de knie.

Bij zenuwgerelateerde klachten kunnen bijvoorbeeld ook voorkomen:

• uitstraling vanuit de rug of bil;
• tintelingen;
• een doof gevoel;
• krachtsverlies;
• pijn die verder door het been loopt.

Wanneer deze klachten aanwezig zijn, is aanvullend onderzoek belangrijk.

Wat kun je zelf doen bij pijn aan de buitenkant van de knie?

De juiste aanpak hangt af van de oorzaak. Bij milde overbelastingsklachten kan het verstandig zijn om de belasting tijdelijk te verminderen zonder volledig te stoppen met bewegen. Je kunt bijvoorbeeld:

Trainingsbelasting aanpassen

Verminder tijdelijk activiteiten die de pijn duidelijk uitlokken.

Bij hardlopen kan dat betekenen dat je:

• minder kilometers loopt
• heuvels tijdelijk vermijdt
• rustiger loopt
• extra herstel tussen trainingen neemt

Daarna kun je de belasting geleidelijk weer opbouwen.

Blijf bewegen

Volledige rust is bij veel overbelastingsklachten niet noodzakelijk. Rustig wandelen, fietsen of krachttraining kan soms prima mogelijk blijven, zolang de klachten niet duidelijk verergeren.

Train spieren rondom heup en knie

Afhankelijk van de klacht kunnen oefeningen gericht op onder andere de heup-, bil- en bovenbeenspieren onderdeel zijn van het herstel.

Denk bijvoorbeeld aan:

• squats
• step-ups
• lunges
• heupabductie
• gerichte krachttraining van quadriceps en hamstrings

Welke oefeningen geschikt zijn hangt af van de individuele situatie.

Heeft rekken van de IT-band zin?

Veel mensen proberen bij pijn aan de buitenkant van de knie de iliotibiale band te rekken. De IT-band zelf bestaat uit sterk bindweefsel en is niet eenvoudig op dezelfde manier te rekken als een spier. Rekoefeningen rondom de heup en omliggende spieren kunnen wel prettig aanvoelen. Bij ITBS ligt de nadruk doorgaans niet alleen op rekken, maar vooral op:

• aanpassing van trainingsbelasting
• geleidelijke opbouw
• kracht en controle van het been
• aanpak van individuele factoren die de klacht beïnvloeden.

Wanneer moet je met kniepijn naar de huisarts?

Veel knieklachten verdwijnen met aanpassing van belasting en herstel. Toch zijn er situaties waarin medische beoordeling verstandig is.

Neem contact op met je huisarts wanneer:

• de knie na een ongeval ernstig pijnlijk is
• je niet goed op het been kunt staan
• de knie sterk opzwelt
• de knie rood en warm wordt
• je koorts hebt
• de knie regelmatig blokkeert
• je het gevoel hebt dat de knie wegzakt
• je duidelijke krachtsvermindering ervaar;
• de klachten ondanks rust en aanpassing blijven toenemen

Ook wanneer klachten langere tijd blijven bestaan zonder duidelijke verbetering is verder onderzoek verstandig.

Wat onderzoekt een osteopaat bij pijn aan de buitenkant van de knie?

Bij OsteoHolland kijken we niet alleen naar de pijnlijke plek. Tijdens een consult wordt eerst besproken hoe de klachten zijn ontstaan en bij welke activiteiten ze optreden. Daarna kan lichamelijk onderzoek plaatsvinden. Afhankelijk van de situatie kan onder andere worden gekeken naar:

• de knie
• enkel en voet
• heup
• bekken
• lage rug
• spieren van boven- en onderbeen
• beweeglijkheid van gewrichten
• bewegingspatronen tijdens staan, lopen of bewegen

Het doel is om te onderzoeken welke factoren mogelijk bijdragen aan de klacht. Deze brede manier van onderzoeken past bij de benadering die OsteoHolland ook in andere artikelen hanteert, waarbij lokale klachten in samenhang met omliggende structuren worden beoordeeld.

Kan osteopathie helpen bij pijn aan de buitenkant van de knie?

Dat hangt af van de oorzaak van de klacht. Wanneer sprake is van een musculoskeletale klacht kan een osteopaat onderzoeken of beperkingen in bijvoorbeeld de knie, heup, enkel of omliggende weefsels mogelijk bijdragen aan de belasting van het gebied. Een behandeling kan afhankelijk van de bevindingen bestaan uit manuele technieken gericht op:

• gewrichtsmobiliteit
• spieren en bindweefsel
• omliggende regio's
• bewegingsvrijheid

Daarnaast kan advies worden gegeven over bewegen en belasting. Osteopathie is echter niet voor iedere knieklacht de meest gerichte behandeling. Bij veel sport- en overbelastingsklachten speelt gerichte oefentherapie en trainingsopbouw een belangrijke rol. In dat geval kan fysiotherapie of samenwerking met een fysiotherapeut passend zijn. Bij verdenking op een ernstige blessure of andere medische oorzaak wordt geadviseerd eerst een arts te raadplegen.

Osteopathie of fysiotherapie bij kniepijn?

Dat hangt af van wat er tijdens het onderzoek wordt gevonden.

Fysiotherapie

Fysiotherapie is vaak gericht op:

• spierkracht
• belastbaarheid
• bewegingscontrole
• oefentherapie
• trainingsopbouw
• terugkeer naar sport

Osteopathie

Een osteopaat bekijkt naast de knie ook de mobiliteit en functie van omliggende gebieden zoals heup, bekken, enkel en wervelkolom. In sommige situaties kunnen beide behandelvormen elkaar aanvullen. Het belangrijkste is niet welke discipline je kiest, maar dat eerst goed wordt onderzocht welke factoren jouw klachten waarschijnlijk beïnvloeden.

Veelgestelde vragen

Wat betekent een stekende pijn aan de buitenkant van de knie?

Een stekende pijn kan verschillende oorzaken hebben. Bij sporters kan bijvoorbeeld sprake zijn van irritatie rondom de iliotibiale band, maar ook andere structuren kunnen pijn veroorzaken. De aard van de pijn alleen is onvoldoende om een diagnose te stellen.

Kan ITBS vanzelf overgaan?

Milde klachten kunnen verbeteren wanneer de belasting tijdelijk wordt aangepast. Wanneer dezelfde trainingsbelasting direct wordt voortgezet, kunnen klachten blijven bestaan of terugkomen.

Mag ik blijven hardlopen met pijn aan de buitenkant van mijn knie?

Dat hangt af van de ernst. Bij lichte klachten kan aangepaste training soms mogelijk zijn. Wanneer de pijn tijdens het lopen steeds toeneemt of je bewegingspatroon verandert, is het verstandig de belasting te verminderen en de oorzaak te laten beoordelen.

Is pijn aan de buitenkant van de knie altijd de IT-band?

Nee. Hoewel ITBS een bekende oorzaak is, kunnen ook de meniscus, pezen, gewrichtsbanden of andere structuren rond de knie verantwoordelijk zijn.

Kan de heup knieklachten veroorzaken?

De heup beïnvloedt de beweging van het gehele been. Veranderingen in kracht, mobiliteit of bewegingscontrole kunnen daarom bij sommige mensen bijdragen aan de belasting van de knie.

Helpt een foamroller bij ITBS?

Een foamroller kan tijdelijk prettig aanvoelen en omliggende spieren beïnvloeden. Het is echter geen vervanging voor het aanpassen van belasting en het geleidelijk herstellen van kracht en belastbaarheid.