Een keizersnede is niet alleen een manier van bevallen, maar ook een buikoperatie. Na de geboorte heeft het lichaam tijd nodig om te herstellen. In de eerste weken zijn pijn, vermoeidheid en een trekkend gevoel rond de wond normaal. Bij de meeste vrouwen nemen deze klachten geleidelijk af.

Sommige vrouwen blijven echter maanden of zelfs langer last houden van het litteken, de onderbuik, het bekken of de onderrug. Het litteken kan gevoelig, pijnlijk, doof of strak aanvoelen. Ook kunnen bewegen, sporten, tillen of het aannemen van bepaalde houdingen oncomfortabel blijven.

Deze klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Het zichtbare litteken is daarbij slechts één onderdeel van het herstel. Ook de buikspieren, ademhaling, bekkenbodem, rug, heupen, belasting en het herstel van de baarmoeder kunnen invloed hebben op hoe iemand na een keizersnede beweegt en functioneert.

Wat gebeurt er met je lichaam tijdens een keizersnede

Tijdens een keizersnede maakt de gynaecoloog een opening in de onderzijde van de buik en vervolgens in de baarmoeder. De buikspieren worden meestal opzij bewogen in plaats van doorgesneden. Nadat de baby en placenta zijn geboren, worden de baarmoeder en de verschillende lagen van de buikwand weer gesloten.

Aan de buitenkant ontstaat meestal een horizontaal litteken vlak boven het schaambeen. Het zichtbare litteken is vaak ongeveer 10 tot 20 centimeter lang. Aan de binnenzijde moeten ook de diepere weefsels en de baarmoederwand herstellen.

Tijdens dit herstel wordt littekenweefsel gevormd. In het begin kan het litteken rood, dik, hard of gevoelig zijn. In de maanden daarna wordt het meestal vlakker, soepeler en minder opvallend.

Welke klachten kunnen na een keizersnede blijven bestaan?

De klachten verschillen sterk per vrouw. Sommige vrouwen voelen alleen plaatselijke gevoeligheid, terwijl anderen klachten ervaren tijdens bewegen, sporten, tillen of seksuele activiteit.

Pijn of gevoeligheid rond het litteken

Het litteken kan pijnlijk zijn bij aanraken, druk van kleding, rekken of bepaalde bewegingen. De pijn kan stekend, branderig, zeurend of scherp aanvoelen.

Een trekkend of strak gevoel in de onderbuik

Sommige vrouwen voelen alsof het litteken of de huid erboven naar binnen wordt getrokken. Dit kan vooral merkbaar zijn bij:

• rechtop staan
• de rug strekken
• boven het hoofd reiken
• omdraaien in bed
• opstaan vanuit een stoel
• sporten
• hoesten of niezen

Een trekkend gevoel betekent niet automatisch dat er ernstige verklevingen aanwezig zijn. Ook gevoelig littekenweefsel, spierspanning, veranderde ademhaling of beschermend bewegen kunnen een rol spelen.

Een doof of tintelend gevoel

Tijdens de operatie worden kleine huidzenuwen in het operatiegebied geraakt. Hierdoor kan de huid rond het litteken tijdelijk of langdurig minder gevoelig zijn.

Mogelijke sensaties zijn:

• gevoelloosheid
• tintelingen
• jeuk
• een branderig gevoel
• elektrische of scherpe pijnscheuten
• overgevoeligheid voor kleding of aanraking

Het gevoel kan gedurende maanden verder herstellen. Een klein gebied kan echter langdurig minder gevoelig blijven.

Buikpijn na een keizersnede

Pijn in de onderbuik kan samenhangen met het herstel van de wond en de baarmoeder. In de eerste weken kan de wond bijvoorbeeld trekken tijdens het voeden, bewegen of opstaan. Thuisarts geeft aan dat het totale herstel ongeveer zes weken duurt, al verschilt dit per persoon.

Aanhoudende buikpijn kan echter ook andere oorzaken hebben, zoals:

• overbelasting
• verstopping
• een urineweginfectie
• endometriose
• een probleem met het litteken in de baarmoeder
• bekkenbodemklachten
• een andere buik- of gynaecologische aandoening

Bekkenpijn of pijn rond het schaambeen

Tijdens de zwangerschap verandert de belasting van het bekken. Na de bevalling moeten de buikspieren, bekkenbodem, rug- en heupspieren opnieuw leren samenwerken.

Na een keizersnede kan deze samenwerking worden beïnvloed door:

• pijn en beschermend bewegen
• verlies van spierkracht
• minder bewegen tijdens het herstel
• een veranderde ademhaling
• eerdere bekkenklachten tijdens de zwangerschap
• een gespannen of juist verzwakte bekkenbodem

Bekkenpijn na een keizersnede hoeft dus niet rechtstreeks door het litteken te worden veroorzaakt. Vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol.

Lage rugpijn na een keizersnede

Lage rugpijn komt regelmatig voor tijdens en na een zwangerschap. Het tillen en voeden van de baby, slaaptekort, langdurig zitten en verlies van romp- en heupkracht kunnen de rug extra belasten.

Sommige vrouwen merken dat zij na de operatie hun buik onbewust beschermen en daardoor anders gaan staan of bewegen. Dit kan de belasting van de onderrug, heupen en het bekken veranderen.

Het is echter te stellig om te zeggen dat een keizersnedelitteken automatisch rugpijn veroorzaakt. Rugpijn heeft meestal meerdere mogelijke verklaringen en moet individueel worden onderzocht.

Pijn bij het vrijen

Pijn bij het vrijen kan na een bevalling verschillende oorzaken hebben. Mogelijke factoren zijn:

• vaginale droogheid
• hormonale veranderingen
• angst voor pijn
• een gespannen bekkenbodem
• litteken- of buikpijn bij druk of beweging
• vermoeidheid en stress
• een probleem met het litteken in de baarmoeder

Terugkerende pijn bij het vrijen hoort niet als onvermijdelijk gevolg van een keizersnede te worden geaccepteerd. Bespreek deze klacht met de huisarts of een osteopaat.

Hoe lang duurt het herstel na een keizersnede?

Thuisarts geeft als algemene richtlijn dat het ongeveer zes weken duurt voordat de meeste dagelijkse activiteiten weer mogelijk zijn. De snelheid van herstel verschilt echter per vrouw en is afhankelijk van onder andere de operatie, eventuele complicaties, gezondheid, slaap, belasting en beschikbare hulp.

In de eerste weken kun je onder andere last hebben van:

• wondpijn
• vermoeidheid
• bloedverlies
• moeite met opstaan en omdraaien
• een trekkend gevoel
• verminderde kracht
• gevoeligheid bij hoesten of niezen

Dat een wond aan de buitenkant gesloten is, betekent niet dat alle diepere weefsels volledig zijn hersteld. De verdere rijping van een litteken kan maanden duren.

Wanneer zijn klachten na een keizersnede niet meer normaal?

Pijn en gevoeligheid horen in de eerste weken geleidelijk af te nemen. Neem contact op met je verloskundige, huisarts of het ziekenhuis wanneer:

• de pijn in plaats van minder juist erger wordt
• de wond roder, warmer of dikker wordt
• vocht, pus of een onaangename geur uit de wond komt
• je koorts krijgt
• de wond opengaat
• je veel of opnieuw hevig vaginaal bloed verliest
• je ernstige buikpijn hebt
• plassen pijnlijk of moeilijk wordt
• je je duidelijk ziek voelt

Zoek direct medische hulp bij benauwdheid, pijn op de borst of een dik, rood en pijnlijk onderbeen. Dit kunnen tekenen zijn van een bloedstolsel.

Wat kun je zelf doen tijdens het herstel?

De behandeling en adviezen hangen af van de fase van het herstel. Volg in de eerste weken altijd de instructies van het ziekenhuis, de verloskundige en de huisarts.

Bouw bewegen rustig op

Rustig wandelen kan helpen om de bloedsomloop op gang te brengen en de conditie geleidelijk terug te krijgen. Stop of verminder de belasting wanneer de pijn duidelijk toeneemt of wanneer je later op de dag meer klachten krijgt.

Thuisarts adviseert om de eerste twee weken geen huishoudelijke klussen te doen, de eerste zes weken geen zware huishoudelijke werkzaamheden uit te voeren en nog niet te sporten.

Na deze periode betekent “zes weken voorbij” niet automatisch dat iedere vorm van sport direct weer mogelijk is. Bouw belasting geleidelijk op en laat klachten zo nodig beoordelen.

Vermijd voortdurend beschermen van de buik

Het is logisch dat je na een buikoperatie voorzichtig beweegt. Langdurig gebogen staan, de buik voortdurend inhouden of de adem vasthouden kan echter een gewoonte worden.

Probeer naarmate het herstel dit toelaat weer ontspannen rechtop te staan en rustig naar de buik en flanken te ademen. Forceer hierbij niets en respecteer de pijngrens.

Let op ademhaling en drukopbouw

De buikspieren, het middenrif en de bekkenbodem werken samen bij tillen, hoesten, opstaan en sporten.

Het kan helpen om tijdens een inspanning rustig uit te ademen in plaats van de adem langdurig vast te houden. Een fysiotherapeut of bekkenfysiotherapeut kan helpen wanneer de coördinatie van ademhaling, buikspieren en bekkenbodem moeilijk blijft.

Laat de bekkenbodem beoordelen

Na een keizersnede wordt soms gedacht dat de bekkenbodem geen extra belasting heeft gehad. De zwangerschap zelf heeft echter al maanden druk op de bekkenbodem uitgeoefend.

Een bekkenfysiotherapeut kan helpen bij:

• urineverlies
• een zwaar of drukkend gevoel
• bekkenpijn
• pijn bij het vrijen
• problemen met plassen of de stoelgang
• het veilig hervatten van sporten

Behandel het litteken pas als het volledig is genezen

Raak een open, ontstoken of nog niet volledig genezen wond niet intensief aan. Littekenmassage of mobilisatie moet pas worden overwogen wanneer de wond volledig gesloten en rustig is en er geen medische complicaties zijn.

Er bestaat enig onderzoek naar fysieke en manuele behandeling van littekenweefsel, maar de behandelmethoden en kwaliteit van het bewijs verschillen sterk. Onderzoek naar specifieke behandeling van keizersnedelittekens is nog beperkt.

Laat je daarom begeleiden door een bevoegde behandelaar wanneer het litteken pijnlijk, sterk verkleefd of zeer gevoelig aanvoelt.

Kan osteopathie helpen bij klachten na een keizersnede?

Osteopathie kan worden overwogen als aanvullende zorg wanneer er na het medische herstel klachten blijven bestaan rondom de buik, onderrug, heupen of het bekken.

Een osteopaat kan onderzoeken hoe verschillende delen van het lichaam tijdens bewegen samenwerken. Hierbij kan worden gekeken naar:

• de onderrug
• het bekken
• de heupen
• de buikregio
• het middenrif en de ademhaling
• de uitwendige beweeglijkheid van het genezen litteken
• de verdeling van spanning tijdens staan, lopen, tillen en draaien

De behandeling wordt afgestemd op de klachten, gevoeligheid en fase van herstel. Technieken rond een litteken horen voorzichtig te zijn en worden alleen uitgevoerd wanneer de huid volledig is genezen en de patiënt daarvoor toestemming geeft.

Wat kan osteopathie niet doen?

Osteopathie kan:

• een keizersnedeniche niet vaststellen of herstellen
• een infectie niet behandelen
• geen gynaecologische aandoening uitsluiten
• geen ernstige complicaties van een keizersnede behandelen

Wat kun je verwachten tijdens een consult bij OsteoHolland?

Tijdens het eerste consult bespreken we onder andere:

• wanneer de keizersnede heeft plaatsgevonden
• hoe het herstel is verlopen
• waar en wanneer je pijn ervaart
• of de klachten samenhangen met bewegen of belasting
• of je problemen hebt met plassen, de stoelgang of vrijen
• of er sprake is van afwijkend bloedverlies
• welke behandelingen je al hebt gehad

Daarna kan lichamelijk onderzoek worden gedaan naar de beweeglijkheid en functie van onder andere de rug, het bekken, de heupen, de buik en de ademhaling.

Het uitwendige litteken wordt alleen onderzocht wanneer het volledig is genezen en jij daarvoor toestemming geeft. Bij signalen die kunnen wijzen op een medische of gynaecologische oorzaak adviseren we eerst contact op te nemen met de huisarts of gynaecoloog.

Veelgestelde vragen over klachten na een keizersnede

Kan een keizersnedelitteken jaren later nog pijn doen?

Ja, sommige vrouwen houden langdurig last van gevoeligheid, zenuwpijn of een trekkend gevoel rond het litteken.

Kan een keizersnedelitteken rugpijn veroorzaken?

Buik-, bekken- en rugklachten kunnen na een keizersnede tegelijkertijd voorkomen. Er is echter onvoldoende bewijs om te stellen dat het litteken bij iedere vrouw rechtstreeks de oorzaak van rugpijn is. Houding, spierkracht, slaap, tillen, bekkenklachten en eerdere rugpijn kunnen eveneens meespelen.

Is een harde rand boven het litteken normaal?

Een litteken kan in de eerste maanden harder en dikker aanvoelen. Ook kan boven het litteken een huidplooi of zwelling zichtbaar zijn. Laat een pijnlijke, groeiende, rode of ongebruikelijke zwelling door de huisarts beoordelen.

Wanneer mag ik mijn keizersnedelitteken masseren?

Begin niet zolang de wond open, rood, ontstoken of gevoelig is. Bespreek littekenmassage bij twijfel met de arts, bekkenfysiotherapeut of osteopaat. De juiste timing verschilt per persoon en wondherstel.

Kan osteopathie verklevingen verwijderen?

Een osteopaat kan de beweeglijkheid en gevoeligheid van de uitwendige weefsels mobiliseren.